గీతా ఆచరణ

        “ ఓ కృష్ణా! మానవుడు తనకు ఇష్టము లేకున్నను ఇతరులు బలవంతము చేసినట్లుగా , దేని ప్రభావముచే ప్రేరితుడై పాపములను చేయుచుండును ?” అని అర్జునుడు అడిగాడు ( 3.36). ఇది అవగాహన యొక్క మొదటి కిరణంతో ఉత్పన్నమయే ప్రశ్న. “ రజోగుణము నుండి ఉత్పన్నమగునదే కామము. ఇదియే క్రోధరూపమును దాల్చును. ఇది మహాశనము. భోగానుభవములతో ఇది చల్లారునది గాదు. పైగా అంతులేని పాపకర్మాచరణములకు ఇదియే ప్రేరకము. కనుక ఈ విషయమున దీనిని పరమ శత్రువుగా ఎఱుంగుము.” అని శ్రీకృష్ణుడు చెప్పారు ( 3.37). శ్రీకృష్ణుడు కామం అనే పదాన్ని ఉపయోగిస్తారు అంటే కోరిక యొక్క తీవ్ర రూపం. కర్మతో అనుబంధం అనేది రజోగుణం యొక్క ముఖ్య లక్షణం. ఉదాహరణకి ఒక వాహనం విషయంలో కదలిక లేదా వేగం అనేది రజోగుణం నుండి పుట్టిన గుణం ; దీనిని సాధించడానికి యాక్సిలరేటర్ ఒక పరికరం. అదే విధంగా మందగించడం లేదా జడత్వం తమస్సు యొక్క స్వభావం ; దీని కోసం బ్రేక్ ఒక పరికరం. డ్రైవర్ సత్వగుణానికి ప్రతినిధి ; సురక్షితంగా వెళ్లడానికి త్వరణం , బ్రేకింగ్ ని సంతులనం చేస్తాడు. స్పీడోమీటర్ అనేది అవగాహన కోసం ఒక పరికరం. వీటి మధ్య సంతులనం తప్పిపోతే ప్రమాదం తప్పదు. కామం కూ...

  “ పరధర్మమునందు ఎన్నో సుగుణములు ఉన్నను , స్వధర్మమునందు అంతగా సుగుణములు లేకున్నను చక్కగా అనుష్ఠింపబడు ఆ పరధర్మముకంటెను స్వధర్మాచరణమే ఉత్తమము. స్వధర్మాచరణమునందు మరణించుటయు శ్రేయస్కరమే. పరధర్మాచరణము భయావహము” అని శ్రీకృష్ణుడు చెప్పారు ( 3.35). ఈ క్లిష్టమైన బోధన మన మనస్సులో స్పష్టత కంటే సందేహాలను సృష్టించే అవకాశం ఉంది. ఒక రకంగా చెప్పాలంటే ఈ శ్లోకం కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో అర్జునుడి పరిస్థితికి సందర్భోచితమైనది. అర్జునుడికి ఆ క్షణం వరకు యోధుల ధర్మమే ఉంది , తరువాతి క్షణంలో సన్యాసి కావాలని కోరుకుంటున్నాడు. ఈ మార్పుకు అవకాశము లేదు . శ్రీకృష్ణుడు ఈ శ్లోకంలో అదే విషయాన్ని సూచిస్తున్నారు. ధర్మం ఒకటే అయినా మనం దాన్ని అనేక విధాలుగా చూస్తాము. ఐదుగురు అంధులు ఒకే ఏనుగును తమ స్పర్శ ద్వారా ఎలా విభిన్నంగా గ్రహించారో ధర్మము గురించి పాక్షిక అవగాహన అలాగే ఉంటుంది. వారిలో ఒకరు దానిని దంతంగా గ్రహిస్తే అది అతని వాస్తవికత లేదా స్వధర్మం. ఏనుగును దంతంగా భావించే వ్యక్తి , ఏనుగును కాలు లేదా తోకగా భావించిన వ్యక్తి యొక్క సుందరంగా వర్ణింపబడిన అభిప్రాయాన్ని స్వీకరించడానికి ప్రయత్నించకుండా తన మార్గాన్ని అనుసరించాలని ఈ శ్...

" దోషదృష్టి లేకుండ శ్రద్ధాయుక్తులై నా ఈ మతమును అనుసరించు మానవులు గూడ సమస్త కర్మబంధముల నుండి ముక్తులయ్యెదరు” అని శ్రీకృష్ణుడు హామీ ఇస్తున్నారు ( 3.31). శ్రద్ధ అంటే సాధారణంగా నమ్మకం లేదా విశ్వాసం అని భావిస్తారు కానీ అది వీటిని మించినది. మనకు సందేహాలు లేని , మన ప్రశ్నలన్నీ సమాప్తమాయ్యే స్థితి. చాలా కాలం వరకు సూర్యుడు భూమి చుట్టూ తిరుగుతున్నాడని మానవాళి విశ్వసించింది. విజ్ఞాన శాస్త్రం అది తప్పు అని , భూమి సూర్యుని చుట్టూ తిరుగుతున్నదన్న నిజాన్ని నిరూపించింది. కాబట్టి విశ్వాసం బాహ్య విషయాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అయితే శ్రద్ధ అంతర్గతమైనది. రెండవది , విశ్వాసం అనేది ఎప్పుడూ వ్యతిరేక ధృవమైన అవిశ్వాసముతో పాటు కలిసి ఉంటుంది కానీ శ్రద్ధ ఈ రెండింటినీ అధిగమిస్తుంది. మూడవది , అంధ విశ్వాసం నిజాన్ని వినడానికి గానీ , తెలుసుకోవడానికి గానీ ఇష్టపడదు. కాని శ్రద్ధ దీనికి విరుద్ధంగా భిన్నత్వములో ఏకత్వాన్ని చూడగలదు. నమ్మకం , విశ్వాసం ఇతరుల నుంచి అరువు తీసుకోవచ్చు కానీ శ్రద్ధ పూర్తిగా మన స్వంత అనుభవాల వల్ల కలుగుతుంది. సంపూర్ణాన్ని సమగ్రంగా గ్రహించాలంటే భిన్న భిన్న కోణాలను అర్థం చేసుకోవడం చాలా అవసరం. “భ్...

“ అంతర్యామిని , పరమాత్మను ఐన నాయందే నీ చిత్తమును ఉంచి , కర్మలనన్నింటినీ నాకే అర్పించి , జ్వరం , ఆశా మమతలను వీడి యుద్ధము చేయుము” అని శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఉపదేశించారు ( 3.30). ఈ శ్లోకం భగవద్గీత యొక్క సారాంశం. ఇది మన రోజువారీ జీవితంలో అన్ని సందేహాలకు సమాధానం ఇస్తుంది. మన మొదటి సందేహం ' ఏమి చెయ్యాలి ' అనేది. సామాన్యంగా మనం చేసే పనిలో మనకు సంతృప్తి లేకపోవటం వలన ఇంకేదో పనిలో సుఖం ఉంటుందని మనకు అనిపిస్తుంది. కానీ ఈ శ్లోకం ' చేతిలో ఉన్న పనిని చేయమని ' సలహా ఇస్తుంది. ఆ పని మనం కోరుకున్నది కావచ్చు లేదా మనకు ఈ ప్రకృతి ద్వారా కేటాయింపబడినది కావచ్చు. అది కురుక్షేత్ర యుద్ధం వలె ఒకరినొకరు చంపుకునే అంత క్రూరమైనది , సంక్లిష్టమైనది కావచ్చు. శాస్త్రీయంగా మన సంక్లిష్ట మానవ శరీరం ఒక కణం నుండి పరిణామం చెందింది. ఇక్కడ ప్రతి కర్మ ( mutation ) మునుపటి దానితో ముడిపడి ఉంటుంది అంటే మన చేతిలో ఉన్న ఏ కర్మ అయినా గత కర్మల శృంఖలాల ఫలితంగా ఉంటుంది. గత కర్మల గురించి మనము చేయగలిగినది ఏమీ లేదు కాబట్టి మన చేతిలో ఉన్న పనిని నిర్వహించాలి. తదుపరి ప్రశ్న ' మన చేతిలో ఉన్న పని ఎలా చేయాలి '. అహంకార...

“ ప్రకృతి గుణములచే పూర్తిగా మోహితులైన మనుష్యులు ఆ గుణముల యందును , కర్మలయందును మిక్కిలి ఆసక్తులగుదురు. అట్టి మిడిమిడి జ్ఞానముగల మందబుద్ధులైన అజ్ఞానులను పూర్తిగా తెలిసిన జ్ఞానియైనవాడు భ్రమకు (ఊగిసలాటకు) గురి చేయరాదు” అని శ్రీకృష్ణుడు చెప్పారు ( 3.29). సత్వ , రజో , తమో గుణాలకు మన కర్మలకు అసలైన కర్త అవడమే కాకుండా మన నిజమైన స్వభావాన్ని మరచిపోయేలా చేసి మనను మంత్రముగ్ధులను చేయగల సామర్థ్యం ఉంది. మనం వీటి మాయ యొక్క అధీనంలో ఉన్నామని గ్రహించే వరకు మనం మంత్రముగ్ధులమై ఉంటాము. శ్రీకృష్ణుడు అజ్ఞానులు , జ్ఞానుల గురించి చెబుతారు. అజ్ఞానులు గుణాల యొక్క మంత్రముగ్ధతలో ఉండి తాము కర్తలమని భావిస్తారు ( 3.27). ఏదో సాధించాలని , గొప్ప వారిగా ఉండాలని , సమాజంలో గుర్తించబడాలని , అధికారం కావాలని కోరుకుంటారు. అదే సమయంలో వారు కుటుంబం , కార్యాలయం , సమాజంలో ఇతరులను కూడా కర్తగా భావిస్తూ వారు అందరూ తమ అంచనాలకు అనుగుణంగా ప్రవర్తించాలని లేదా పని చేయాలని ఆశిస్తారు. ఈ పరిస్థితి నుంచి ఉత్పన్నమయ్యే విజయాలు , వైఫల్యాలు ఎప్పుడూ ఒకదాని వెనుక ఒకటి ఉంటాయి. దాని మూలంగా అపరాధం , పశ్చాత్తాపం , కోపం , కష్టాలకు లోనవుతారు. ఆధ్యాత్మ...

  “ వాస్తవముగా కర్మలన్నియును అన్నివిధముల ప్రకృతి గుణముల ద్వారానే చేయబడుచుండును. అహంకార విమూఢాత్ముడు (అహంకారముచే మోహితమైన అంతఃకరణముగల అజ్ఞాని) ‘ ఈ కర్మలకు నేనే కర్తను ' అని భావించును. కానీ , గుణ విభాగ తత్త్వమును , కర్మవిభాగ తత్త్వమును తెలిసికొన్న జ్ఞానయోగి గుణములే గుణముల యందు ప్రవర్తిల్లుచున్నవని భావించి , వాటియందు ఆసక్తుడు కాడు” అని శ్రీకృష్ణ భగవానుడు విశదీకరించారు ( 3.27, 3.28). భగవద్గీత యొక్క మూలోపదేశం ఏమిటంటే ఏ కర్మలకు మనం కర్త కాదు. మనలోని , ఇతరులలోని గుణాల మధ్య పరస్పర ప్రభావం వలన కర్మలు జరుగుతాయి. సత్వ , తమో , రజో అనే మూడు గుణాలు మనలోని ప్రతి ఒక్కరిలోనూ వేర్వేరు మోతాదుల్లో ఉంటాయి. సత్వగుణం జ్ఞానానికి అనుబంధం , రజోగుణం అనేది కర్మతో అనుబంధం ; తమస్సు అజ్ఞానానికి , సోమరితనానికి దారి తీస్తుంది. ఏ గుణమూ ఇంకొక గుణము కంటే గొప్పది లేదా తక్కువ కాదు అని గమనించాలి. అవి కేవలం గుణాలు. ఉదాహరణకు , ఒక వ్యక్తిలో రజోగుణం ఎక్కువగా ఉన్నట్లయితే వారు పనుల పట్ల గాఢంగా మొగ్గు చూపుతూ నిద్ర కూడా పోలేరు. నిద్రించడానికి తమస్సు గుణం అవసరం. రెండవది , ప్రస్తుత క్షణంలో మనపై ఆధిపత్యం చెలాయించే గుణం గురిం...