గీతా ఆచరణ

              అర్జునుడు మనస్సును గాలితో పోలుస్తూ , సంతులనాన్ని పొందేందుకు దాన్ని ఎలా అదుపులో పెట్టాలో తెలుసుకోవాలని ఆశిస్తాడు. శ్రీకృష్ణుడు అది కష్టమైనదని చెబుతూ , వైరాగ్యాన్ని ఆచరించడం ద్వారా దాన్ని సాధించగలమని బోధిస్తారు. జ్ఞాపకశక్తిని ఉపయోగించి ఇంద్రియాలు అందించే సమాచారాన్ని సురక్షితమైనదిగా లేదా సురక్షితం కానిదిగా నిర్ధారించేలా మనస్సుకు శిక్షణ ఇవ్వబడింది. పరిణామ క్రమంలో ఈ సామర్ధ్యమే మనం జీవించడానికి , అభివృద్ధి చెందడానికీ ఉపయోగపడింది. మనస్సుకున్న ఈ సామర్థ్యాన్ని అంతరాత్మను చేరడానికి ఉపయోగిస్తే దానినే జాగరూకత అని కూడా అంటారు. ఈ సామర్ధ్యం ద్వారా మన ఆలోచనలు , భావనలను తిరిగి మనస్సుకు అందించి దాని ఆలోచన యొక్క మరియు నిర్ణయాల యొక్క నాణ్యతను మెరుగు పరుచుకోవచ్చు. నేటి ఆధునిక యుగంలో , ఎలక్ట్రానిక్ వ్యవస్థలను స్థిరీకరించడానికి మెషీన్ లెర్నింగ్ (యాంత్రిక అభ్యాసం) ద్వారా , కంప్యూటర్ల పనితీరును మెరుగు పరిచేందుకు ఈ విధంగానే ' ఫీడ్ బ్యాక్ లూప్స్ ' (Feedback loops) ను ఉపయోగిస్తున్నారు. ఇది సహజంగా రాదు కనుక , ఆచరణ ద్వారా ఈ సామర్థ్యాన్ని అభివృద్ధి చేసుకోవాలని శ...

  ద్వంద్వాతీతం అంటే ద్వంద్వాలను , విరుద్ధ భావాలను అధిగమించడం. భగవద్గీతలో ఉన్న మరొక అమోఘమైన  ఉపాయం ద్వంద్వాతీతు - డవడం. అర్జునుడిని ఈ స్థితికి చేరమని చెబుతూ శ్రీకృష్ణుడు వేర్వేరు సందర్భాలలో సలహాలను ఇస్తారు. సుఖాన్ని పొందడానికి మనం చిత్తశుద్ధితో కష్టపడి పని చేసినా కూడా బాధ , దుఃఖం మనకు ఎలా కలుగుతాయి ?’ అన్నది మనందరికీ అర్ధము కానీ విషయం. సమాధానాల కోసం మన లోపల వెతికే బదులు మన ప్రయత్నాలు సరిపోలేబట్టి మనం సుఖాన్ని పొందలేకపోయామని మనల్ని మనమే సమాధాన పరచుకుంటాము. కానీ ఆశతో కూడుకున్న అహంకారం సుఖాన్ని పొందడం కోసం తిరిగి మనం ఇదే ప్రక్రియను మొదలు పెట్టేలా ప్రేరేపిస్తుంది. ఇలా జీవితాంతం కొనసాగుతుంది. ద్వంద్వాతీతము అన్న దాన్ని అర్థం చేసుకోవడమే ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం. వ్యక్తమయ్యే ప్రపంచంలో ప్రతిదీ దాని విరుద్ధ ధృవంతో (ద్వంద్వం) పాటే ఉనికిని కలిగి ఉంటుంది. పుట్టుకకు వ్యతిరేక ధృవం చావు ; సుఖానికి దుఃఖం ; గెలుపుకి ఓటమి ; లాభానికి నష్టం ; కలయికకు విడిపోవడం ; పొగడ్తకు విమర్శ ; షరతులతో కూడిన ప్రేమకు ద్వేషం ; ఇలా ఈ జాబితా అనంతంగా సాగుతూనే ఉంటుంది. ఇక్కడ నియమం ఏమిటంటే , మనం వీటిలో ఏదైనా ఒక దాని వెంట పడు...

  ఆత్మజ్ఞానం పొందే దారిలో మనకు ఎదురయ్యే అనేక అడ్డంకులను దాటడానికి , మూసివున్న ద్వారాలను తెరవడానికి కావలసిన అమోఘమైన తాళంచెవులన్నీ భగవద్గీతలో ఉన్నాయి. అటువంటి ఒక కీలకమైన ఉపాయం మనల్ని ఇతరుల్లో , ఇతరుల్ని మనలో చూసుకోవడం. అందరిలో ఉన్నది తానేనని గుర్తు చేస్తూ , తాను నిరాకారుడినని శ్రీకృష్ణుడు సూచిస్తున్నారు. శ్రీమద్ భాగవతంలో శ్రీకృష్ణుడు , మనం ఆయనకు సాష్టాంగ పడ్డ విధంగానే ఒక గాడిదకు , మన శత్రువుకు లేక ఒక దొంగకు కూడా సాష్టాంగ ప్రణామం చేసే స్థాయికి ఎదగాలని బోధిస్తున్నారు. ఇంద్రియాలు మనకు అందించిన సమాచారం యొక్క ఆధారంగా మన మనస్సు మనము ఎదుర్కొంటున్న పరిస్థితులను , సురక్షితమైనవి , ఆహ్లాదకరమైనవి లేదా హానికరమైనవి , బాధాకరమైనవిగా విభజిస్తుంది. రాబోయే ప్రమాదాల నుంచి మనల్ని రక్షించడానికి ఈ విభజన ఎంతో అవసరం. ఇతర సాంకేతిక పరిజ్ఞానంలాగానే మన మనస్సు కూడా రెండు వైపులా పదునున్న కత్తిలాంటిది ; అది మనపై పెత్తనం చేయడానికి దాని పరిధుల్ని మీరుతుంది. ఇదే అహంకారానికి జన్మస్థానం. భగవద్గీతలోని అమోఘమైన ఉపాయాలు మనస్సుని బానిసగా చేసి ఈ విభజనలను తగ్గిస్తే కలయిక , ఐక్యత కలుగుతాయని చెబుతాయి. మన శరీరం లాంటి ఏదైనా సంక్ల...

    భగవద్గీతలో శ్రీకృష్ణ భగవానుడు మనకు మనము మిత్రులము , మనము మనకు శత్రువులము అంటారు. ఉచ్చుల్లో పడ్డ ఒక కోతి కథ ఈ విషయాన్ని మరింత తేలిగ్గా అర్ధం చేసుకోవటానికి ఉపయోగ పడుతుంది. సన్నమూతి ఉన్న ఒక కూజాలో కొన్ని శెనగ గుళ్ళు ఉన్నాయి. అందులో కోతి చెయ్యి అతి కష్టం మీద దూరగలదు. కోతి తన చేతిని ఆ కూజా యొక్క మూతిలో దూర్చి చేతినిండా గింజలను పట్టుకుంది. చేతినిండా గింజలు ఉండడంతో చేతి పరిమాణం పెరిగి కూజా నుంచి బయటకు రాలేక పోతుంది. గుప్పిట నిండా గింజలు పట్టుకుని తన చేతిని బయటకు తీయడానికి కోతి అనేక రకాల ప్రయత్నాలు చేస్తుంది. ఎవరో దానికోసం ఉచ్చు బిగించారని అది భావిస్తుంది. కానీ ఆ ఉచ్చును తనకు తానే ఏర్పరుచుకుందని ఎన్నడూ గుర్తించలేదు. మనము ఏ విధంగా వివరించినా కూడా ఆ కోతి ఆ గింజలను వదలదు. మనమే దాని గింజలను చేజిక్కించుకునేందుకు చూస్తున్నామని భావిస్తుంది. బయటి నుండి చూసేవారికి కోతి కొన్ని గింజలను వదిలివేస్తే గుప్పిట వదులై , దాని చెయ్యి బయటికి వస్తుందని అర్ధమవుతుంది. మనం అనూహ్య పరిస్థితుల్లోనో , విషమ పరిస్థితుల్లోనో చిక్కుకుని ఉన్నప్పుడు ఈ చిన్న విషయాన్ని గుర్తించడమే చాలా కష్టమైన విషయం. మూసిన గుప...

చుక్కానికి జోడించబడ్డ చిన్న యంత్రం (ట్రిం టాబ్) లోని చిన్న మార్పు పెద్ద ఓడ యొక్క దిశను మారుస్తుంది. అలాగే , భగవద్గీతను అధ్యయనం చేయాలనే చిన్న తపన మన జీవన మార్గాన్ని పూర్తీగా మార్చగలిగే సామర్ధ్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది. మనకు అందుబాటులో ఉన్న సమయాన్ని భగవద్గీతను అధ్యయనం చేయటానికి ఉపయోగిస్తే మన జీవితంలో పెద్ద మార్పు వస్తుంది. భగవద్గీత ప్రాథమిక విద్య (కిండర్ గార్టెన్) నుంచి పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేషన్ చదివేవారి దాకా ఆత్మజ్ఞానం కోసం శాశ్వతమైన పాఠ్య పుస్తకం. మొదటిసారి చదివినప్పుడు చాలా తక్కువ అంశాలు అర్ధమవుతాయి. కానీ , మనం వ్యక్తము , అవ్యక్తం యొక్క దృష్టికోణం నుంచి భగవద్గీతను సులభంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు. మన ఇంద్రియాల పరిధిలోకి వచ్చేవి వ్యక్తమైనవి ; ఇంద్రియాలకు అతీతమైనవి అవ్యక్తమైనవి. వ్యక్తమయ్యే వాటి కథ బిగ్ బాంగ్ (బృహత్ ప్రళయం) , నక్షత్రాల పుట్టుక , ఈ నక్షత్రాల్లో వివిధ రసాయనిక మూలకాల అణువుల నిర్మాణం , నక్షత్రాలు విచ్ఛిత్తికి గురైనప్పుడు ఈ మూలకాలు చెల్లాచెదురవుతున్న తీరు , గ్రహ మండలం ఏర్పాటు , భూమ్మీద బౌద్ధిక జీవన ఆరంభం వంటి అనేక అంశాలను కలిగి ఉంటుంది. ఈ వ్యక్తమైన జీవ రూపాలు , గ్రహాలు , నక్షత్రాలు , ...

    భగవద్గీత యుద్ధక్షేత్రంలో పుట్టింది. గత కోవిడ్ - 19 రోజులు కూడా ఈ కురుక్షేత్ర యుద్ధం లాగే ఉండేవి. భగవద్గీతలోని ' నిమిత్తమాత్రులు ' అనే పదము ఈ పరిస్థితులను చక్కగా సంగ్రహిస్తుంది. నిమిత్తమాత్రులు అంటే ఆ భగవంతుని చేతుల్లో ఒక పరికరంలా ఉండడం. అర్జునుడు శ్రీకృష్ణుని యొక్క వాస్తవికతను యథార్ధంగా చూడాలనుకున్నాడు. ఒక అంధునికి ఏనుగును పూర్తిగా చూడడానికి కళ్ళు అవసరమైనట్లే అర్జునుడికి కూడా శ్రీకృష్ణుడు వాస్తవికతను గ్రహించడానికి అదనపు ఇంద్రియం అవసరమయ్యింది. తన విశ్వరూపాన్ని చూడడానికి శ్రీకృష్ణ భగవానుడు అతనికి దివ్య దృష్టిని ప్రసాదించారు. తన వాస్తవికతను చూపించడంతో పాటు శ్రీకృష్ణుడు అతనికి భవిష్యత్ దర్శనప్రాప్తిని కూడా కలిగించారు. తత్ఫలితంగా అర్జునుడు అనేక మంది యోధులు మృత్యుముఖంలోకి ప్రవేశించడాన్ని చూశాడు. ఈ యోధులంతా త్వరలోనే చనిపోతారని , ఆ ప్రక్రియలో నీవొక పరికరానివి మాత్రమేననీ శ్రీకృష్ణుడు చెబుతారు అంటే అర్జునుడు కర్త కాదని చెబుతున్నారు. విజయమే అహంకారానికి అతి పెద్ద ప్రోత్సాహకం కనుక అర్జునుడు విజేతగా తిరిగి వస్తే అతడు అహంకారం కోరలు నుండి తప్పించుకోవడానికి ఈ విధముగా బోధిస్తున్న...

    భగవద్గీత ఆంతరంగిక ప్రపంచంలో సమత్వాన్ని , సద్భావనను పెంపొందించుకోవడం కోసమైతే , చట్టం బయటి ప్రపంచంలో న్యాయ వ్యవస్థను నిలబెట్టడం కోసం ఉపయోగపడుతుంది. ఏ కర్మకైనా రెండు భాగాలు ఉంటాయి , ఒకటి ఉద్దేశం , రెండోది అమలు చేయడం. చట్టం ఆధారిత ప్రపంచంలో , నేరపరిభాషలో లాటిన్ పదాలను ఉపయోగించి వీటిని ' మెన్స్ రియా ’ మరియు ‘ ఆక్టస్ రియస్ ' అని అంటారు. ఉదాహరణకు ఒక సర్జన్ మరియు హంతకుడు ఇద్దరూ పొట్టను కోయడానికి చాకును ఉపయోగిస్తారు. ఇక్కడ సర్జన్ ఉద్దేశం కాపాడడం , చికిత్స చేయడం అయితే హంతకుడి ఉద్దేశం హాని చేయడం , చంపడం. రెండు పరిస్థితుల్లోనూ మరణం సంభవించవచ్చు , కానీ వారి ఉద్దేశాలు ఒకదానికి ఒకటి విరుద్ధమైనవి . చట్టం పరిస్థితులను బట్టి మారుతుంది కానీ భగవద్గీత శాశ్వతమైనది. రోడ్డుకు ఎడమ పక్కన కారు నడపడం ఒక దేశంలో చట్టబద్ధమైనది కానీ మరొక దేశంలో నేరంగా పరిగణించబడవచ్చు. చట్టం పనులను మంచి పని లేదా చెడు పనిగా విభజిస్తుంది కానీ జీవితంలో మనకు అనేక సందేహాస్పదమైన పరిస్థితులు ఎదురవుతాయి. మనము పన్నులు కడుతూ ఉన్నంతవరకు (ఆక్టస్ రియస్) అది ఇష్టంతో కట్టామా లేదా కష్టంతో కట్టామా (మెన్స్ రియా) అన్న దానితో చట్టానికి ...